Facing Ali

Genre : Documentary, Sport
Director : Pete McCormack
Year : 2009

Tıpkı boks kariyeri ve sivil hayatında olduğu gibi dökümenterinde de eğlenceli başlayan ama sonuna doğru yaklaştığınızda üzüldüğünüzü fark etmenizi sağlayan bir akış mevcut. Facing Ali, bizlere Muhammad Ali sayesinde 50'lerin sonundan 80'lerin ortasına kadar dünyada boksa damga vurmuş isimlerin bir çoğunu canlı canlı izleme fırsatı sağlıyor. Şu anda hayatta olmayıp filmde gerçek footage'larıyla yer alan birkaç ismin dışında Muhammad Ali'yle karşılan en önemli 10 boksör neden Ali'nin gelmiş geçmiş en iyi boksör olduğunu ve aralarında gerçekleşen boks müsabakalarını anlatıyor. Şimdilik Muhammad Ali filmlerinin sonuncusu olma özelliğini taşıyan Facing Ali o kadar iyiydi ki umarım sonsuza kadar son yapılan Muhammad Ali filmi olarak kalır.

Boksla ilgili olan kronolojik sırayı hiçbir şekilde bozmayan Facing Ali bu şekilde Muhammad Ali'nin gelişimini ve çöküşünü en iyi şekilde yansıtmayı başarmış. Sırayla ekrana ve ring'e çıkan ağır sikletin önemli isimleri Muhammad Ali'yle olan ilişkilerinden ve o dönem yapılan karşılaşmalardan bahsediyor.  Tüm Muhammad Ali filmleri arasında en çok boksun olduğu film olma özelliğini kaybetmeden Muhammad Ali'nin hayatında önemli dönüm noktaları olan askerlik problemi ve Vietnam, Elijah Muhammed ve Malcolm X meselelerinin de kısaca üstünden geçiliyor.

Yaşadığı sağlık problemlerine rağmen biz onu her zaman sevimli kişiliği ve müthiş egosuyla ring'lerde dans eden adam olarak hatırlayacağız. Bir kez daha güle güle The Greatest!

* Directing, Aura : 7.5
* Ease of Viewing : 8.5
* Naked Eye : 8

                             8.0

When We Were Kings

Genre : Sport, Documentary, History
Director : Leon Gast
Year : 1996

Leon Gast'ın röpörtajlarından ve Ali'nin ring içi/ring dışı orijinal footage'larından oluşan When We Were Kings en iyi belgesel Oscar'ını kazanmıştı. Bir Muhammad Ali biyografisinden çok Zaire'deki George Foreman-Muhammad Ali karşılaşmasına odaklı olan bu dökümenter sayesinde Muhammad Ali'nin renkli kişiliğini tanıma fırsatı buluyoruz.

Yalnızca filmde röpörtaj veren yönetmen Spike Lee'nin ağzından duyduğumuz Malcolm X bu dökümenterde hiçbir şekilde yer almıyor. Bu dökümenterde müslümanlık, askerlik ve mahkemeler de pek yer almıyor. Filmin büyük çoğunluğu Ali'nin kameralara verdiği röpörtajlar, basın toplantıları ve antremanlardan oluşuyor. Ayrıca WWWK'in o dönem Zaire'de yaşananları öznel bir şekilde de olsa bize aktardığı ve kronolojik yapılarımızı güçlendirdiği için öğretici bir yanı da var. Muhammad Ali'nin hayatından ve Zaire'deki Foreman-Ali maçından haberdar olsanız da maçla aynı organizasyon altında verilen konserleri dinleme ve o dönemin Afrika'sını yakından tanıma fırsatı bulabiliyorsunuz.

Açıkça ortaya koyulan Muhammad Ali yanlısı duruş sayesinde kadının K'sinin filmde yer almaması beni mutlu etti. Muhammad Ali hayranları tarafından yaratılıp yorumlanan ve çoğunluğu 74'teki Rumble in the Jungle'ı konu eden eğlenceli bir belgesel.

* Directing, Aura : 7
* Ease of Viewing : 7.5
* Naked Eye : 7

                             7.2

Maradona by Kusturica

Genre : Documentary
Director : Emir Kusturica
Year : 2008

Nasıl becerebilmiş bilemiyorum ama bu film Kusturica'nın kariyerinde kara bir leke. Maradona'nın farklı kişiliği sayesinde bir çok noktaya değinen belgeselde elle tutulur hiçbir şey olmadığı gibi, sunumu da 1. sınıfta okuyan sinema öğrencilerinin bile hazırlayabileceğini düşünüyorum.

Maradona'yı çok seviyorsanız bunun kötü bir deneme olduğunu düşüneceksiniz çünkü yeni pek bir şey yok. Özel bir ilginiz yok ve sadece Maradona'yı büyük bir yetenek olarak görüyorsanız önceden uyarmayalım ki bu, Maradona ve Kustirica isimlerinden herhangi birinin geçtiği en kötü film. Ve tabii Maradona'yla hiçbir alakanız yoksa ''Maradona kim?'' diyorsanız ya kaçın ya da sonuçlarına katlanın.

* Directing, Aura : 1.5
* Ease of Viewing : 4
* Naked Eye : 3
 
                              2.8

The Age of Stupid

Genre : Documentary
Director : Franny Armstrong
Year : 2009

İstanbul'daki 35 derece hava ve aynı anda günlerdir görülen sağanak yağmur yüzünden bu filmi izleme gereği duydum. Çünkü her camdan bakışımda içimden her şeyin yakın bir gelecekte sona ereceğini düşünüyordum.

Küresel ısınmaya değinen The Age of Stupid, Pete Postlethwaite'in sunumuyla izleyiciyle buluşuyor. Belgelere dayanan bir geçmişi kurgusal bir gelecekle birleştiren Franny Armstrong'a göre insanoğlu, son yüzyılda yaptıkları yüzünden dünyanın dengesini o kadar bozdu ki artık bunun geri dönüşü bile olamayacak. Gerek genel düşünce, gerek title açısından çelişen yerleri olsa da gösterdiği bazı bakış açıları parçaları birleştirmemize ve bilmediğimiz şeyleri öğrenmemizi sağlıyor. Bu belgeseli sanatsal bir açıdan değil eğitici-öğretici ve hatta harekete geçirici açıdan değerlendirmek lazım. Eminim filmin sonunda verilen web-sitelerine tıpkı Zeitgeist'daki gibi girilecek ve eminim her insan bir süre bu konu hakkında düşünüp, çevresiyle paylaşacaktır.

Hiçbir ensesi kalın muhteşem hayatından feragat etmeyeceği için ve hatta hepsinin toplu halde bunlardan vazgeçmesi gerektiği için olsa gerek, bana göre düzenin değişmesi mümkün değil. Açgözlü insanoğlu kendi sonunu ve tabii dünyanın sonunu getirecek.

* Directing, Aura : 7
* Ease of Viewing : 6.5
* Naked Eye : 7

                            6.8

Bobby Fischer Against the World

Genre : Documentary, Biography, History, Sport
Director : Liz Garbus
Year : 2011

Hayatını belgesellere adayan Liz Garbus'un büyük emeğiyle ortaya çıkan Bobby Fischer Against the World hem en iyi Bobby Fischer, hem de şimdiye kadar yapılmış en iyi satranç belgeseli. Çok daha uzun sürebilir ve satranç kısmına biraz daha ağırlık verilebilirdi. Bobby Fischer'ın hayatının yapımcılar tarafından ilgi görmesinin nedeni yalnızca satranç sporu ve dünya şampiyonluğu değil. Bobby Fischer, 1972 yılında kazandığı dünya şampiyonluğu dışında sıradışı kişiliğiyle de her daim ilgi odağı olmayı başarmıştı.

Filmin doruk noktaları Spassky ile yaptığı karşılaşmalar ve şampiyona sonrası yaşadıklarıydı. Tüm magazinsel yönlerine rağmen satranç oynamayı bilmeyenlerin uzak durması gereken bir film.

Filmin title'ı tek kelimeyle olağanüstü. İzlemeden önce de beğenimi kazanmıştı ancak film, geçen dakikalarla beraber kendi başlığını zirveye taşıyor. Bu sadece '72 öncesi TV'de yapılan bir anons değil. Koskoca bir hayat...

* Directing, Aura : 7.5
* Ease of Viewing : 7
* Naked Eye : 7 

                               7.2

Senna

Genre : Documentary, Biography, Sport
Director : Asif Kapadia
Year : 2010

Çocukken tanık olduğum olayın belgeseli.
80'lerin sonları ve 90'lı yıllarda Formula1'in en çok izlenen organizasyon olmasını sağlayan adamın belgeseli.
Brezilya'da Pele'den sonra ortaya çıkan bir 2. kahramanın belgeseli.
Asif Kapadia'ın (ki bir yeteneksiz) dünyanın neresinde festival varsa en iyi belgesel ödülünü almasını sağlayan Ayrton Senna'nın belgeseli.

Senna, Werner Herzog'un Grizzly Man'i ve önceki sene çekilen The Cove'la beraber gördüğüm en iyi üç dökümenterden biri olmayı başardı. Filmle ilgili tek ve başlı başına göz yumulamayacak sorun kapanış jeneriği. Çağan Irmak'ın Ankaralı Turgut'la veda etmesi gibiydi. Bu kadar duygu yüklü bir filmden sonra eğlence görüntüleri, dans şarkıları falan çok akılsızcaydı. İzleyiciyi koltuklarına çivi gibi çakma fırsatını ellerinin tersiyle itmişler. Tahminen sonunda Asif devreye girmiş ve filmi batırmaya çalışmış.

Filmin en iyi yanı kurgusu. Neredeyse tüm görüntüler Formula1 TV'den ve aile kayıtlarından oluşmasına rağmen filmi sonuna kadar ayakta tutmayı başarmış. Asif Kapadia'nın gerçekleştirdiği hiçbir röpörtaj ve kayıt olmayınca doğal olarak filmin değeri gözümde az da olsa düştü.

Alain Prost'un kötü karakter, Senna'nın ise vatansever, hırslı, dürüst, muhafazakar ve yardımsever olarak tanıldığı film eminim ki Brezilyalı vatandaşların hayatlarının filmi olmuştur. Prost-Senna rekabeti sayesinde yıllarca F1'in yediği ekmeği biraz da Hindistan asıllı yönetmen Asif Kapadia yesin. Afiyet şeker olsun.

* Directing, Aura : 7.5
* Ease of Viewing : 8.5
* Naked Eye : 9

                                8.4

Man on Wire

Genre : Documentary, Biography
Director : James Marsh
Year : 2008

Şimdilerde yerinde olmayan Dünya Ticaret Merkezi ikiz kulelerinin arasına bir tel çekip gökyüzünde yürüyen Philippe Petit'nin hikayesi. 1974 yılında gerçekleşen bu olay tıpkı söylenildiği gibi yüzyılın en büyük artistic crime'ı olabilir. Bu yolda ona inananlar kadar inanmayanlar ve sonradan cayanlar da olduğunu görülüyor. Petit filmde, denemelerle başlayıp asıl olayla zirveye çıkıyor.

En iyi belgesel dalında almadığı ödül kalmayan Man on Wire ''bazı anları'' olsa da fazlasıyla overrated. Ayrıca bir belgeselden çok bitmek bilmez bir reklam filmi gibi. Posterine baksanız 1.5 saatlik işkenceden kurtulursunuz. Kaldı ki, zaten hepsi o.

* Directing, Aura : 6.5
* Ease of Viewing : 4
* Naked Eye : 5.5
 
                               5.3

The Last Lions

Genre : Documentary, Drama
Director : Dereck Joubert
Year : 2011

Jeremy Irons'ın narrator olduğu aslan belgesellerinin sonuncusu belki en güçlü anlatıma sahip olanı.

IMDB'deki Family genre tag'ine aldanmayın sakın. The Last Lions her şeyi tüm çıplaklığıyla ortaya koyan herkesin kaldıramayacağı bir belgesel. Filmde kavga, kovalama ve avlanma gibi aktiviteler sansürsüz olarak ekrana geliyor.

90 dakika boyunca bir aslanın hayatını izlemek size ne kadar ilgi çekici gelebilir bilemiyorum ama bence gayet ilgi çekici. The Last Lions görülmesi gereken üzücü ve sarsıcı bir belgesel.

* Directing, Aura : 8
* Ease of Viewing : 7
* Naked Eye : 8

7.6

African Cats

Genre : Documentary, Adventure
Director : Alastair Fothergill, Keith Scholey
Year : 2011

Belgeselin de draması olur mu demeyin çünkü African Cats gözlerinizi doldurabilme potansiyeline sahip bir film. Narrator'lığını Samuel L. Jackson'ın yaptığı filmin çekimleri uzun yıllar sürmüş. Nat Geo izleyen biriyseniz kesinlikle kaçırmamalısınız. Vahşi kedilerin başrolde olduğu başarılı bir belgesel.

* Directing, Aura : 8
* Ease of Viewing : 8
* Naked Eye : 8

8.0

The Cove

Genre : Documentary
Director : Louie Psihoyos
Year : 2009

Japonya'nın dört bir yanının sularla çevrili olduğunu bilirsiniz. Ve gene Japonya'nın en büyük geçim kaynağının balıkçılık olduğunu da tahmin edersiniz. Bu film Japonya'daki bir katliama görgü tanığı olunması için çekilmiş.

The Cove, hiç balık yemeyen ve deniz hayvanlarından tiksinen biri olarak beni bile kendine hayran bıraktı. Bu korkunç olayları anlatma dili ve tekniği de önemli. Yönetmen, bu işe yarayabilecek ve insanlara bir şeyler öğreten belgeselde tüm kalbiyle yaşanan bu iğrenç olaylara bir son vermek istemiş. Özellikle son 15 dakikası akıllardan çıkmayacak nitelikte.

Uzun süredir izlediğim açık ara en iyi belgesel olan The Cove'u izleyin, izlettirin ve siz de destek olun.

* Directing, Aura : 9
* Ease of Viewing : 8
* Naked Eye : 9

8.6

Food, Inc.

Genre : Documentary
Director : Robert Kenner
Year : 2008

Food Inc. gıda sektörüyle ilgili bir belgesel. Ürünlerin ne şekilde yetiştirildiğini ve sofralarımıza kadar nasıl geldiğine değiniyor.
Gene klasikleşmiş hayvan öldürme sahneleri eşliğinde, et yemekten soğutan görüntülerle.

Son dönem documentary'lerinde moda olan bir şey de ''X röpörtaj talebimizi geri çevirdi.'' Bunu neden yapıyorlar bilmiyorum ama bu şekilde belgesel hazırlamaları bana oldukça taraflı geliyor. Bu filmde de bu durum birçok defa karşıma çıktı.

Food, Inc.'nin başları promising olsa da sonuna doğru gittikçe dibe batıyor. Film, pek bir şey getirmese de bol zamanınız varsa izlenebilir.

* Directing, Aura : 6
* Ease of Viewing : 5
* Naked Eye : 6
 

5.6

Inside Job

Genre : Documentary, Crime
Director : Charles Ferguson
Year : 2010

Zeitgeist özentisi bir film olan Inside Job en iyi belgesel dalında Oscar kazandı. Zeitgeist gene bu tip konuları bu şekilde dile getirmek için bir öncüydü ama Inside Job için bunu söylemem çok zor.Charles Ferguson olaylara tamamen tek taraflı yaklaşmış. Adı geçen en önemli insanlarla röpörtaj yapma fırsatını da bulamayan yönetmen, yalnızca kendi düşüncesini savunan insanları toplayarak tarafsız olması gereken bir belgeseli bir propagandaya çevirmiş. Yalnızca afişindeki ilgi çekici ''Bu filmi yapmak için $20.000.000.000.000'dan fazla para harcandı.'' sözü hoşuma gitti.

Parayla ve ekonomik krizle hiçbir ilgisi olmayan kişilerin bu aşırı sıkıcı belgeselden uzak durmaları gerekli.

* Directing, Aura : 3
* Ease of Viewing : 2
* Naked Eye : 3

2.6

Faces of Death

Genre : Documentary, Horror
Director : Conan Le Cilaire
Year : 1980

Mideniz kaldırabilir mi bilmiyorum ama bu bir snuff film. Son derece kaliteli görüntüleri derlemeyi başaran yönetmen, biraz alakasız da olsa çeşitli ölümlere yer vermiş. 30th Anniversary Edition'ı izledim ve belki bu yüzden de olsa gerek pek 70'lerin kayıtları gibi gelmedi. Remastered olma ihtimalinin de bunda payı büyük. Görülmesi gereken underrated bir belgesel.

* Directing, Aura : 7
* Ease of Viewing : 5
* Naked Eye : 5

5.6

Exit Through The Gift Shop

Genre : Documentary
Director : Banksy
Year : 2010

Street/pop art ile dolu filmimizde Thierry Guetta'nın, dünyaca ünlü graffiti artistlerini çekip bir belgesel hazırlamak isterken, onlardan aldığı ilham ve öğrendikleri sonucu kendisinin de bir artiste dönüşmesi anlatılıyor. 2011'de gelicek belgesel öncesi bir nevi film içinde film olmuş. Fazlasıyla overrated. Geçiniz.
 

* Directing, Aura : 5
* Ease of Viewing : 5
* Naked Eye : 5
 

5.0

Ashes and Snow

Genre : Documentary, Drama
Director : Gregory Colbert
Year : 2005

Tıpkı Nuri Bilge Ceylan çalışmaları gibi film olmayan bir film. Belgesel de demek mümkün değil. Sinematografi ve fotoğrafçılığın sabrı zorlayan buluşması demek daha doğru olur. Oldukça güzel karelere sahip olsa da sevmediğim, gereksiz bir sanat türü. Hiçbir şeyden sıkılmıyorsanız bu film sizin filminiz olabilir.

* Directing, Aura : 9
* Ease of Viewing : 2
* Naked Eye : 6
 

5.6

Zeitgeist : Addendum

Genre : Documentary
Director : Peter Joseph
Year : 2008

İlkine oranla daha derli toplu ve ne anlattığını bilen Peter Joseph, bu ikinci filmde de pek farklı şeyler söylemiyor. Ekonomi başrolde.

* Directing, Aura :7
* Ease of Viewing : 7
* Naked Eye : 7

7.0

Zeitgeist

Genre : Documentary
Director : Peter Joseph
Year : 2007

Başından sonuna kadar bir görüş belirten ve nerdeyse bu görüşün dışında hiçbir doğruluk olamayacağını kimi rastlantı, kimi sözde, kimi de gerçek verilerle bizlere sunan bu ''propaganda'' filmini izlemenizi tavsiye ederim. Peter Joseph acaba nerdedir şimdi? O da paraları mı sayıyordur, tıpkı eleştirdikleri gibi.

* Directing, Aura :7
* Ease of Viewing : 6
* Naked Eye : 7

6.6

Grizzly Man

Genre : Documentary, Biography
Director : Werner Herzog
Year : 2005

Timothy Treadwell ayıları çok seven ve onları araştırmak, hatta onlarla yaşamak için Alaska'ya taşınmış bir insandı. Yıllar süren kayıtları ve programlarından sonra 2003 yılında hiç beklenmedik, şok edici bir olay gerçekleşti. İzlenilmesi şart olan, çok başarılı bir belgesel.

* Directing, Aura : 8
* Ease of Viewing : 9
* Naked Eye : 8

8.4

Bylem zolnierzem

Genre : Documentary, Short
Director : Krzysztof Kieslowski
Year : 1971

Yürek burkan bir belgesel. Usta yönetmenin onlarca kısasından biri. Çevirilerini benim yaptığım Ben Askerdim'i izlemenizi, hayatınızdan yalnızca 15 dakikanızı buna ayırmanızı tavsiye ederim.

* Directing, Aura : 9
* Ease of Viewing : 7
* Naked Eye : 8.5

8.2